By Owrang Editorial

Marking the 205th anniversary of Fyodor Dostoevsky's birth: a look at a novel in which the dream of creating a truly good and beautiful human being is put to the test against deceit, selfishness and the workings of society.

What becomes of a person who is free of deceit and calculation, who trusts others and sees their suffering, in a society caught up in selfishness and suspicion? This is the question of The Idiot.

In a letter to his niece Sofia Ivanova in January 1868, Dostoevsky wrote that the main idea of the novel was to portray "a positively beautiful man." In his view there had been only one positively beautiful person in the world: Christ.

Fyodor Dostoevsky was born in Moscow on November 11, 1821. He wrote The Idiot in the years when he and his wife, Anna Grigoryevna, were living abroad in Europe, in poverty and with his epilepsy. The novel was serialized in the journal The Russian Messenger in 1868 and 1869. Their first child, Sonya, died in those years at three months old.

A Prince Among Ordinary People

Prince Lev Nikolayevich Myshkin, a young man of about twenty-six, returns to Russia after years of treatment at a sanatorium in Switzerland. On the train he travels with Parfyon Rogozhin, a young man from a wealthy family, and Lebedev, a talkative passenger who seems to know everything, and he hears for the first time the name of Nastasya Filippovna.

In St Petersburg he calls on the family of General Yepanchin. His simplicity, honesty and indifference to appearances astonish everyone. That same simplicity leads others to underestimate him and call him an "idiot." The prince soon finds himself caught between Nastasya Filippovna, a woman who both accepts and defies society's judgment of her, and Rogozhin, a man in the grip of a possessive love.

A Painting in Basel

In 1867, Dostoevsky and Anna visited the art museum in Basel, where he stood before Hans Holbein the Younger's The Body of the Dead Christ in the Tomb. As the Kunstmuseum Basel relates, Anna wrote in her memoirs that the painting had a crushing impact on her husband and that he stood before it as if stunned. In her diary she also recorded that he climbed onto a chair to see it more closely.

According to the museum, the painting appears three times in the novel, and a full-size copy hangs in Rogozhin's house. One could say that this image of death raises a question the novel returns to again and again: what do faith and goodness mean in the face of death?

Hermann Hesse: An Innocence That Upsets Order

In his essay "Thoughts on The Idiot by Dostoevsky" (1919), Hermann Hesse rejects the usual comparison between Myshkin and Christ and sees only one Christ-like trait in him, his timid chastity. For Hesse, Myshkin's thinking is "magical." He lives the unity of opposites that others hold only as an idea, and this makes him a danger to every settled order. Hesse writes that Myshkin's innocence is by no means harmless, and that people are right to fear him. Writing after the First World War, he read the novel as a prophecy for the Europe of his time.

A. S. Byatt: A Flawed Masterpiece

In a 2004 review in The Guardian, the British novelist A. S. Byatt places The Idiot among nineteenth-century novels that rework Christian stories. She notes the old difficulty for writers that goodness in fiction holds less interest than wickedness. Byatt writes that Dostoevsky's notebooks show the prince of the first drafts as a demonic figure, and she finds the novel's last two parts rambling and unplotted.

Even so, she calls The Idiot a masterpiece, "flawed, occasionally tedious or overwrought." For her its greatness is twofold: the prince himself, and the novel's confrontation with death, focused in the Holbein painting and in the horror of execution, which Dostoevsky knew from his own mock execution. In Byatt's words, the true subject of The Idiot is the imminence and immanence of death.

Mark Nayler: Doubting a Classic

In a July 2026 piece in The Spectator titled "Dostoevsky is a dreadful writer," Mark Nayler asks why readers should accept a classic's greatness on the strength of its reputation alone. Having, by his own account, almost finished The Idiot, he finds Dostoevsky's prose lacking grace and balance, calls the plot "very thin," says the characters fail to win the reader's sympathy, and argues that the book could have been cut by half. Still, he credits the character of Aglaya, the satire of high society and occasional flashes of insight.

Goodness: Virtue or Weakness?

All three writers see the novel's structure as irregular, but they do not give that irregularity the same weight. For Hesse the novel's form is no obstacle, and he reads it as prophecy. Byatt accepts its flaws and finds its greatness in the prince and in its confrontation with death. Nayler considers the flaws decisive. Hesse and Byatt agree that Myshkin's goodness leaves those around him no peace.

One could say that the three judgments repeat Dostoevsky's own question: can a truly good person carry a novel and still be believable?

The Idiot in Persian

Soroush Habibi translated The Idiot into Persian from Russian, published by Nashr-e Cheshmeh. Mehri Ahi's translation was completed after her death by Ziaoddin Foroushani and published by Kharazmi. Translations by Parviz Shahdi, Moshfegh Hamadani and Nasrin Majidi are also available.

In 2026, Liveright published a new English translation of the novel by Michael R. Katz. The film The Idiot(s), directed by Małgorzata Szumowska and Michał Englert and based on the biography The Gambler Wife, is about the life of Dostoevsky and Anna in the years he wrote this novel. It is not an adaptation of The Idiot.

Read more: The Guardian
Full English text | Project Gutenberg | https://www.gutenberg.org/ebooks/2638

تحریریهٔ اورنگ

به مناسبت دویست‌وپنجمین زادروز فیودور داستایفسکی؛ نگاهی به رمانی که در آن رؤیای آفرینش انسانی به‌راستی نیک و زیبا، در رویارویی با فریب، خودخواهی و مناسبات اجتماعی به آزمون گذاشته می‌شود.

آیا انسانی که از فریب و حسابگری دور است، به دیگران اعتماد می‌کند و رنج آنان را می‌بیند، در جامعه‌ای گرفتار خودخواهی و بدگمانی چه سرنوشتی خواهد داشت؟ این پرسش رمان «ابله» است.

داستایفسکی در نامه‌ای به خواهرزاده‌اش، سوفیا ایوانوا، در ژانویهٔ ۱۸۶۸ نوشت که اندیشهٔ اصلی رمان، تصویر کردن «انسانی به‌راستی زیبا» است. به نظر او در جهان تنها یک انسان به‌راستی زیبا وجود داشته است، مسیح.

فیودور داستایفسکی ۱۱ نوامبر ۱۸۲۱ در مسکو به دنیا آمد. «ابله» را در سال‌هایی نوشت که با همسرش، آنا گریگوریونا، در اروپا زندگی می‌کرد، در تنگدستی و با بیماری صرع. رمان در سال‌های ۱۸۶۸ و ۱۸۶۹ به‌صورت پاورقی در مجلهٔ «پیک روس» منتشر شد. نخستین فرزندشان، سونیا، در همین سال‌ها در سه‌ماهگی درگذشت.

شاهزاده‌ای میان آدم‌های معمولی

شاهزاده لف نیکلایویچ میشکین، جوانی حدود بیست‌وشش‌ساله، پس از سال‌ها درمان در آسایشگاهی در سوئیس به روسیه برمی‌گردد. در قطار با پارفیون راگوژین، جوانی از خانواده‌ای ثروتمند، و لبدف، مسافری پرحرف که از همه‌چیز خبر دارد، هم‌سفر می‌شود و نخستین بار نام ناستاسیا فیلیپوونا را می‌شنود.

در سن‌پترزبورگ به دیدار خانوادهٔ ژنرال یپانچین می‌رود. سادگی، صداقت و بی‌اعتنایی‌اش به ظاهر، همه را شگفت‌زده می‌کند. همین سادگی است که دیگران را وا می‌دارد او را دست‌کم بگیرند و «ابله» بخوانند. شاهزاده به‌زودی میان ناستاسیا فیلیپوونا، زنی که هم داوری جامعه دربارهٔ خود را می‌پذیرد و هم با آن می‌جنگد، و راگوژین، مردی گرفتار عشقی تملک‌جویانه، گیر می‌افتد.

تابلویی در بازل

داستایفسکی و آنا در سال ۱۸۶۷ در بازل به موزهٔ شهر رفتند و داستایفسکی در برابر تابلوی «پیکر مسیح مرده در گور» اثر هانس هولباین جوان ایستاد. به نقل موزهٔ هنر بازل، آنا در خاطراتش نوشته است که تابلو اثری کوبنده بر همسرش گذاشت و او گویی در برابر آن میخکوب شده بود. در دفتر روزانه‌اش هم آورده که شوهرش روی صندلی رفت تا تابلو را از نزدیک‌تر ببیند.

به نوشتهٔ همین موزه، تابلو سه بار در رمان می‌آید و نسخه‌ای هم‌اندازه از آن در خانهٔ راگوژین آویخته است. می‌توان گفت این تصویر از مرگ، پرسشی را پیش می‌کشد که در رمان بارها تکرار می‌شود: ایمان و نیکی در برابر مرگ چه معنایی دارند؟

هرمان هسه، معصومیتی که نظم را برهم می‌زند

هرمان هسه در جستار «اندیشه‌هایی دربارهٔ ابلهِ داستایفسکی» (۱۹۱۹) مقایسهٔ رایج میشکین با مسیح را نمی‌پذیرد و تنها یک ویژگی مسیح‌وار در او می‌بیند، پاکدامنی خجولش. به نظر هسه، اندیشیدن میشکین «جادویی» است. یگانگی اضداد را، که دیگران فقط در اندیشه دارند، زندگی می‌کند، و همین او را برای هر نظم مستقری خطرناک می‌کند. هسه می‌نویسد معصومیت میشکین به هیچ‌روی بی‌خطر نیست و مردم حق دارند از او بترسند. او که پس از جنگ جهانی اول می‌نوشت، رمان را برای اروپای آن روزگار پیشگویی می‌دانست.

ای. اس. بایت، شاهکاری با کاستی

ای. اس. بایت، رمان‌نویس بریتانیایی، در نقدی در گاردین در ۲۰۰۴، «ابله» را در کنار رمان‌های قرن نوزدهمی می‌گذارد که داستان‌های مسیحی را بازنویسی می‌کنند. به گفتهٔ او، در داستان نیکی کمتر از بدی کشش دارد و این دشواری قدیمی نویسندگان است. بایت می‌نویسد یادداشت‌های داستایفسکی نشان می‌دهد شاهزادهٔ نخستین طرح‌ها شخصیتی اهریمنی بود، و دو بخش پایانی رمان را پراکنده و بی‌طرح می‌داند.

با این همه، «ابله» را شاهکار می‌خواند، «شاهکاری با کاستی، گاه ملال‌آور یا اغراق‌آمیز». به نظر او بزرگی رمان در دو چیز است: خود شاهزاده، و رویارویی رمان با مرگ، که در تابلوی هولباین و در هراس از اعدام تمرکز پیدا می‌کند، هراسی که داستایفسکی از اعدام نمایشی خود می‌شناخت. به نوشتهٔ بایت، موضوع راستین «ابله» حضور همیشگی و نزدیک مرگ است.

مارک نیلر، تردید در یک اثر کلاسیک

مارک نیلر در یادداشتی با عنوان «داستایفسکی نویسندهٔ بدی است» در Spectator در جولای ۲۰۲۶، می‌پرسد چرا خواننده باید بزرگی یک اثر کلاسیک را فقط به اعتبار شهرتش بپذیرد. او که به گفتهٔ خودش «ابله» را تقریباً تمام کرده است، نثر داستایفسکی را بی‌ظرافت و بی‌توازن می‌داند، طرح رمان را «بسیار نازک» می‌خواند و می‌گوید شخصیت‌ها همدلی خواننده را برنمی‌انگیزند و کتاب را می‌شد به نصف کوتاه کرد. با این حال برای شخصیت آگلایا، هجو جامعهٔ اشرافی و برق‌هایی گاه‌به‌گاه از بینش امتیاز قائل است.

نیکی، فضیلت یا ناتوانی؟

هر سه نویسنده ساختار رمان را نامنظم می‌بینند، اما به این بی‌نظمی وزن یکسانی نمی‌دهند. برای هسه شکل رمان مسئله نیست و آن را پیشگویی می‌خواند. بایت کاستی‌ها را می‌پذیرد و بزرگی رمان را در شاهزاده و در رویارویی با مرگ می‌بیند. نیلر کاستی‌ها را تعیین‌کننده می‌داند. هسه و بایت هم‌نظرند که نیکی میشکین اطرافیانش را آرام نمی‌گذارد.

می‌توان گفت داوری این سه، همان پرسش داستایفسکی را تکرار می‌کند: آیا انسانی به‌راستی نیک می‌تواند ستون یک رمان باشد و باورپذیر بماند؟

«ابله» به فارسی

سروش حبیبی «ابله» را از روسی به فارسی ترجمه کرده و نشر چشمه آن را منتشر کرده است. ترجمهٔ مهری آهی را پس از درگذشت او ضیاءالدین فروشانی کامل کرد و انتشارات خوارزمی منتشر کرده است. ترجمه‌هایی از پرویز شهدی، مشفق همدانی و نسرین مجیدی هم در دسترس است.

در ۲۰۲۶ انتشارات Liveright ترجمهٔ تازهٔ انگلیسی رمان را به قلم مایکل آر. کاتس منتشر کرد. فیلم «The Idiot(s)» ساختهٔ مالگوژاتا شوموفسکا و میخال انگلرت، که بر پایهٔ زندگی‌نامهٔ «The Gambler Wife» ساخته شده، دربارهٔ زندگی داستایفسکی و آنا در سال‌های نوشتن این رمان است. این فیلم اقتباسی از «ابله» نیست.

بیشتر بخوانید: Guardian
متن کامل انگلیسی | Project Gutenberg | https://www.gutenberg.org/ebooks/2638