باشو، غریبهٔ کوچک

Bashu, the Little Stranger

نویسنده: بهرام بیضایی · 1986

خواندن در منبع (گنجینه) ↗ بازگشت به گنجینه English

درباره این اثر

پسربچه‌ای از جنوب ایران که خانواده‌اش را در بمباران جنگ از دست داده، با کامیونی به روستایی در گیلان می‌رسد و زنی روستایی به نام نایی، با وجود بدگمانی اهالی و ناهمزبانی، او را پناه می‌دهد. فیلم در دههٔ ۱۳۶۰ ساخته شد، چند سال در توقیف ماند و نسخهٔ مرمت‌شدهٔ ۴K آن در ۲۰۲۵ جایزهٔ بهترین فیلم مرمت‌شدهٔ بخش کلاسیک‌های ونیز را گرفت.

A boy from southern Iran who loses his family in a wartime bombing escapes by truck to a village in Gilan, where a farm woman, Naii, takes him in despite the villagers' suspicion and the fact that they share no language. Made in the mid-1980s and held back by censors for several years, the film's new 4K restoration won the Venice Classics prize for best restored film in 2025.

شنیدن

تریلر · IMVBox trailer (film itself currently listed as unavailable on IMVBox) ▶ شنیدن در منبع ↗

نقد · پیک اورنگ · Owrang Editorial / هیئت تحریریهٔ اورنگ · Owrang Weekly — Film of the Week / پیک اورنگ، فیلم هفته ¶ این یادداشت دوزبانهٔ خود مؤسسه، فیلم را بررسی زخم جنگ در روان یک کودک می‌داند و تأکید می‌کند که بیضایی جنگ را نه در جبهه بلکه در ترس‌ها و بی‌اعتمادی باشو نشان می‌دهد. به نظر نویسندگان، فیلم دربارهٔ هم‌وطنانی است که یکدیگر را نمی‌شناسند و تفاوت زبان و رنگ پوست را بیگانگی می‌پندارند، و زبان مشترک را پیوندی می‌بیند که بی‌آنکه تفاوت‌ها را پاک کند، مردم یک سرزمین را به هم وصل می‌کند. ¶ The institute's own bilingual essay reads the film as a study of war's trauma lodged in a child's mind, noting that Beyzaie shows war through Bashu's fears and mistrust rather than at the front. It argues the film is about compatriots who do not know one another and mistake differences of language and skin colour for foreignness, with a shared language serving as a bond that connects the peoples of one land without erasing their differences. ▶ شنیدن در منبع ↗

نقد · Arta Barzanji (آرتا برزنجی) · Metrograph Journal ¶ برزنجی می‌گوید فیلم نشان می‌دهد که جامعه چگونه «نفهمیدن» زبان دیگری را به داوری اخلاقی و مرزبندی خودی و غریبه بدل می‌کند. او مراقبت نایی از باشو را کاری پرزحمت و تکرارشونده در برابر فشار جمع می‌بیند و از همین رو فیلم را دفاعی محکم از همدلی به‌عنوان کنشی اجتماعی می‌داند. ¶ Barzanji argues the film shows how a community turns not understanding someone into a moral verdict about who belongs. He reads Naii's care for Bashu as hard, repeated labour under social pressure, which makes the film a strong case for compassion as a social act rather than a sentimental one. ▶ شنیدن در منبع ↗

نقد · Johnny Massahi (جانی مساحی) · Little White Lies ¶ مساحی استدلال می‌کند که «باشو» تعریف‌های تنگ از هویت ایرانی را به چالش می‌کشد و آن را به سرزمین، اسطوره و تاریخ مشترک گره می‌زند، نه به زبان یا ایدئولوژی. او فیلم را نقطهٔ مقابل سینمای رسمی جنگ می‌داند و آن را به آوارگی و شکاف‌های امروز ایرانیان داخل و خارج پیوند می‌دهد. ¶ Massahi argues that Bashu challenges narrow definitions of Iranian identity by rooting it in land, myth and shared history rather than language or ideology. He sets it against official wartime cinema and connects it to present-day displacement and divisions among Iranians at home and abroad. ▶ شنیدن در منبع ↗

نقد · Milad Mohebi & Sarah Farahpoor (میلاد محبی و سارا فرح‌پور) · Cinema Iranica (Encyclopaedia Iranica Foundation) ¶ نویسندگان باشو را غریبه‌ای می‌دانند که زخم مستقیم جنگ ایران و عراق او را ساخته، نه اسطوره یا تاریخ فراموش‌شده. به نظر آنان پناه دادن نایی به او، برخلاف دشمنی اهالی، کنشی اخلاقی است که مرزهای طردکننده را سست می‌کند و خانواده‌ای بر پایهٔ مراقبت و همبستگی، نه خون و تبار، می‌سازد. ¶ The authors read Bashu as a stranger shaped by the direct trauma of the Iran–Iraq war rather than by myth. They see Naii's sheltering of him against her community's hostility as an ethical act that loosens exclusionary borders and builds a family based on care and solidarity rather than blood or origin. ▶ شنیدن در منبع ↗

نقد · Ehsan Abedi (احسان عابدی) · Radio Farda ¶ این یادداشت مروری بر سینمای استعاری بیضایی است و «باشو» را اثری معرفی می‌کند که بی‌رحمی جنگ را از چشم کودکی گریخته به شمال نشان می‌دهد. نویسنده همچنین به ریشهٔ فیلم در طرحی از سوسن تسلیمی و ماجرای توقیف و سرانجام مجوز نمایش آن می‌پردازد. ¶ This piece surveys Beyzaie's metaphor-rich cinema and presents Bashu as a film that shows war's brutality through a child who flees north. It also covers the film's origin in an outline by Susan Taslimi and how it was held back by censors before finally being cleared for release. ▶ شنیدن در منبع ↗

این اجراها روایت‌های گوناگون همین اثرند و ممکن است با نت این صفحه تفاوت داشته باشند.

مشخصات

نویسنده
بهرام بیضایی
سال
1986
رده
رئالیسم روان‌شناختی
نوع
فیلم
منبع
گنجینه

گنجینه کتابخانه دیجیتال بنیاد فرهنگ و هنر اورنگ است. هر رکورد آن به نسخه آزاد اثر در آرشیو معتبری پیوند می‌دهد؛ گنجینه متن را کپی نمی‌کند.

گزارش اشکال در این رکورد

Support Us
Scroll to Top