Writing for Public Books, Ellen Mayock reviews Carmen Martin Gaite: A Biography by Jose Teruel, published in 2025 and winner of Spain's Comillas Prize for history, biography and memoir. Mayock begins with her own first encounter with the writer, the novel The Back Room, one of the first Spanish novels, if not the very first, to look back at the years after the Civil War through the lens of Franco's death in 1975. Its protagonist, identified only as C., for Carmen, narrates from the literal back room of her childhood home, a room converted during the war from playroom to pantry, and also from the metaphorical back room of her mind, full of memory, anticipation of the future and ideas for books. Teruel, Mayock writes, was the right person for this biography. He has spent years on the writer's literary generation, known variously as the Mid-Century Generation, the Generation of 1950, the Children of the War and the Lost Children, and has edited her complete works along with her letters, stories, poems and lectures. Reading the book, she says, feels both like an excellent seminar and like sitting down with someone who has one story after another to tell. The biography presents Martin Gaite as someone who lived through one of the hardest periods in her country's history and met its constraints with a natural curiosity about life and a defence of every person's right to a little portion of happiness. It traces what the Civil War and the Franco regime did to her family, including her Uncle Joaquin, shot by Franco's troops for being a socialist, and her father Jose Martin Lopez, who held and practised a sincere belief in equal rights, not only in public but at home with his wife and two daughters. That is what explains her unusual path under Franco: education to the highest level, study abroad, and a prolific writing life always conducted on her own terms. In 1954 she won the Cafe Gijon Prize for her novel The Spa, and in 1957 the Nadal Prize for Behind the Curtains, set in Salamanca. The Back Room, in 1978, carried her to international fame; it took Spain's National Literature Prize that same year and appeared in English in Helen R. Lane's translation in 1983. Alongside novels and short stories she worked in history, sociology, literary criticism, poetry, drama and even television scripts, and went on writing until her death in 2000. From 1976 to 1980 she was literary critic for the newspaper Diario 16, and she translated Emily Bronte, Gustave Flaubert, Natalia Ginzburg, C. S. Lewis, Rainer Maria Rilke, William Carlos Williams and Virginia Woolf into Spanish. The productivity of her later years was hard won: she had lost her daughter Marta in 1985. 2025 marked the centenary of her birth and twenty-five years since her death. Celebrations were held in New York, at the Guadalajara International Book Fair, at the University of Zurich, and in Madrid at the Instituto Cervantes and the Matadero, with the most important of them in October in Salamanca, her birthplace. To those who knew her, and to many of her readers, she was Carmina. Mayock singles out three threads running through the work: a concern with girls and women and the social norms that shape their lives; a dialogic interest in her readers and a search for someone to tell the story to; and a trend-setting insistence on blurring the boundaries between literary genres. Fiction, memory, history, essay and personal life are continually braided together in her pages. Teruel shows that the questions occupying her from the 1960s onward stayed with her for life: how a personality forms within a given historical moment, how people struggle with power and dependence, the human need to tell a story and to find a listener, and the balance between complex thought and everyday living. She herself was drawn to narrative that moves like speech, without a fixed plan and without any prohibition on detours, which asks of the writer that she lose her fear of wandering off. Teruel writes at one point that as a novelist she sewed truth together with threads of lies, or, in the terms of a Marianne Moore poem, made imaginary gardens inhabited by real toads. Mayock closes by saying that this centenary, and this biography in particular, remind us why a life of letters matters. Under the censorship of the Franco years, Martin Gaite built new routes between fiction and nonfiction and took her readers behind the curtains, to the window, around to the back room, all those small prepositions that point to a shadowed world she found a way to light. Borrowing a phrase from two other scholars, Mayock says that Martin Gaite opens for us a crack in the wall.
صد سال پس از تولد کارمن مارتین گایته
الن میاک در مقاله‌ای برای Public Books به بررسی کتاب «کارمن مارتین گایته؛ یک زندگی‌نامه» نوشته خوسه تروئل می‌پردازد؛ کتابی که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد و جایزه کومیاس اسپانیا را در بخش تاریخ، زندگی‌نامه و خاطرات دریافت کرد. میاک آشنایی خود با آثار مارتین گایته را از رمان «اتاق پشتی» آغاز می‌کند؛ اثری که از نخستین رمان‌های اسپانیایی بود که دوران پس از جنگ داخلی را از چشم‌انداز مرگ فرانکو در سال ۱۹۷۵ بازنگری کرد. شخصیت اصلی، که نامش تنها با حرف «ث» می‌آید و اشاره‌ای است به خود کارمن، هم از اتاق پشتی خانه کودکی‌اش روایت می‌کند، اتاقی که در جنگ از اتاق بازی به انبار آذوقه تبدیل شده بود، و هم از اتاق پشتی ذهنش؛ فضایی انباشته از خاطره، انتظار آینده و ایده‌های ادبی. به نوشته میاک، تروئل برای نوشتن این زندگی‌نامه انتخابی مناسب بوده است. او سال‌ها درباره نسل ادبی نویسنده، معروف به نسل میانه قرن، نسل ۱۹۵۰، «کودکان جنگ» و «کودکان گمشده»، پژوهش کرده و ویراستاری مجموعه آثار، نامه‌ها، داستان‌ها، شعرها و سخنرانی‌های او را نیز بر عهده داشته است. میاک می‌گوید خواندن این کتاب هم مثل نشستن در یک سمینار عالی است و هم مثل نشستن سر میز با نویسنده‌ای که یکی پس از دیگری داستان تعریف می‌کند. زندگی‌نامه، مارتین گایته را نویسنده‌ای نشان می‌دهد که در یکی از دشوارترین دوره‌های تاریخ اسپانیا زندگی کرد، اما با کنجکاوی و با دفاع از حق هر انسان برای برخورداری از «سهمی کوچک از شادی» با محدودیت‌ها روبه‌رو شد. کتاب تأثیر جنگ داخلی و حکومت فرانکو بر خانواده او را هم بررسی می‌کند؛ از جمله عمویش یواکین که نیروهای فرانکو او را به این «جرم» که سوسیالیست بود تیرباران کردند، و پدرش خوسه مارتین لوپس که باوری صادقانه به برابری داشت و آن را نه فقط بیرون بلکه در خانه و با همسر و دو دخترش هم به کار می‌بست. همین است که مسیر غیرعادی او را در دوران فرانکو توضیح می‌دهد: تحصیل تا بالاترین سطح، رفتن به خارج، و نوشتن پرکار و همیشه بر اساس شروط خودش. مارتین گایته در سال ۱۹۵۴ برای رمان «گرمابه» جایزه کافه خیخون و در سال ۱۹۵۷ برای «پشت پرده‌ها» که در سالامانکا می‌گذرد جایزه نادال را گرفت. انتشار «اتاق پشتی» در سال ۱۹۷۸ او را به شهرت جهانی رساند؛ همان سال جایزه ملی ادبیات اسپانیا را هم برد و ترجمه انگلیسی‌اش به قلم هلن ر. لین در ۱۹۸۳ منتشر شد. او در کنار رمان و داستان کوتاه، در تاریخ، جامعه‌شناسی، نقد ادبی، شعر، نمایشنامه و فیلمنامه تلویزیونی کار کرد و تا زمان مرگش در سال ۲۰۰۰ نوشت. میان سال‌های ۱۹۷۶ تا ۱۹۸۰ منتقد ادبی روزنامه دیاریو ۱۶ بود و آثاری از امیلی برونته، گوستاو فلوبر، ناتالیا گینزبورگ، سی. اس. لوئیس، راینر ماریا ریلکه، ویلیام کارلوس ویلیامز و ویرجینیا وولف را به اسپانیایی برگرداند. پرکاری سال‌های آخر عمرش به آسانی به دست نیامد؛ او در سال ۱۹۸۵ دخترش مارتا را از دست داده بود. سال ۲۰۲۵ مصادف با صدمین سال تولد و بیست‌وپنجمین سال درگذشت او بود. بزرگداشت‌هایی در نیویورک، نمایشگاه بین‌المللی کتاب گوادالاخارا، دانشگاه زوریخ و در مادرید در انستیتو سروانتس و ماتادرو برگزار شد، و مهم‌ترینشان در اکتبر در سالامانکا، زادگاه او. کسانی که او را از نزدیک می‌شناختند، و بسیاری از خوانندگانش، «کارمینیا» صدایش می‌کردند. نویسنده مقاله بر سه ویژگی مداوم در آثار مارتین گایته تأکید می‌کند: توجه به دختران و زنان و هنجارهای اجتماعی حاکم بر زندگی آنان، علاقه به گفت‌وگو با خواننده و جست‌وجوی مخاطبی برای روایت، و تمایل به محو کردن مرز میان ژانرهای ادبی. در آثار او داستان، خاطره، تاریخ، مقاله و زندگی شخصی پیوسته با یکدیگر درآمیخته‌اند. تروئل نشان می‌دهد که پرسش‌هایی چون شکل‌گیری شخصیت در بستر تاریخ، رابطه قدرت و وابستگی، نیاز انسان به روایت کردن و یافتن شنونده، و پیوند میان اندیشه پیچیده و زندگی روزمره، در سراسر آثار او حضور دارند. خودِ نویسنده هم به روایت‌هایی علاقه داشت که مانند گفتار شفاهی، بدون نقشه‌ای از پیش تعیین‌شده حرکت کنند و از گم شدن در مسیر نترسند. تروئل جایی می‌نویسد که مارتین گایته حقیقت را با نخ‌هایی از دروغ می‌دوخت، یا به تعبیر شعری از ماریان مور، باغ‌هایی خیالی می‌ساخت که وزغ‌های واقعی در آن زندگی می‌کردند. میاک در پایان می‌نویسد که زندگی و آثار مارتین گایته اهمیت یک عمر زیستن با ادبیات را یادآوری می‌کنند. او در دل سانسور دوران فرانکو راه‌هایی تازه میان داستان و غیرداستان ساخت و خواننده را به پشت پرده، به کنار پنجره و به اتاق پشتی برد؛ همان حرف‌های اضافه‌ای که از جهانی سایه‌دار خبر می‌دهند و او توانست به آن نور بتاباند. به تعبیری که میاک از دو پژوهشگر دیگر نقل می‌کند، مارتین گایته برای ما «شکافی در دیوار» باز می‌کند.