سیاه‌بازی / روحوضی (سعدی افشار)
Siah-bazi / Ru-hozi – Saadi Afshar (incl. 'Sa'di Becomes Hamlet', 2004)
نویسنده: محمود عزیزی («سعدی هملت می‌شود») / سنتی (بداهه) · 2004
درباره این اثر
سیاه‌بازی یا روحوضی نمایش شادی‌آور و بداهه‌محور ایرانی است که با موسیقی، رقص و طنز اجرا می‌شود و در آن شخصیت «سیاه»، نوکری حاضرجواب، در برابر ارباب قرار می‌گیرد. سعدی افشار (۱۳۱۳–۱۳۹۲) از نامدارترین سیاه‌بازان بود که از ۱۳۳۰ به صحنه رفت، سال‌ها در تئاتر نصر کار کرد و در اجراهایی چون «سعدی هملت می‌شود» و «پینه‌دوز شهر ما» به کارگردانی محمود عزیزی بازی کرد. این گونهٔ نمایشی امروز به دلیل چهره‌آرایی سیاه موضوع بحث‌های انتقادی نیز هست.
Siah-bazi, or ru-hozi, is an improvised Iranian comic form combining music, dance and banter, centred on the quick-witted servant character 'Siah' opposite his master. Saadi Afshar (1934–2013) was among its best-known performers, first appearing on stage in 1951, leading a troupe at Tehran's Nasr Theatre and later playing in productions such as 'Sa'di Becomes Hamlet' and 'Our Town's Cobbler' directed by Mahmoud Azizi (both 2004). The form's use of blackface makeup has also made it the subject of critical debate in recent years.
شنیدن
عکس · Historic Siah-bazi photograph (National Library and Archives of Iran; PD-Iran) on Wikimedia Commons ▶ شنیدن در منبع ↗
نقد · جواد اعرابی / Javad Arabi · BBC Persian ▶ شنیدن در منبع ↗
نقد · محمد ضرغامی / Mohammad Zarghami · Radio Farda ▶ شنیدن در منبع ↗
نقد · جواد انصافی / Javad Ensafi · Shargh Daily ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · رضا هنرمندی · سعدی افشار و بازیگرانی از گروه‌های سیاه‌بازی پس از انقلاب · بازاجرای «نامادری» (تخت‌حوضی گروه سعدی افشار در دههٔ ۱۳۴۰)، بخش پیشکسوتان پانزدهمین جشنوارهٔ نمایش‌های آیینی و سنتی، تهران · ۱۳۹۰ · خبر (همشهری آنلاین) ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · جواد انصافی · جواد انصافی (عبدلی) · «کل عنایت»، تماشاخانهٔ سنگلج، شانزدهمین جشنوارهٔ نمایش‌های آیینی و سنتی، تهران · ۱۳۹۲ · گفت‌وگو با عکس (خبرآنلاین) ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · بهزاد توانگر روستا · محمد هراتی، سارا سعیدی، حسن هدایتی‌فرد و دیگران · نمایشنامه‌خوانی «سیاه‌بازی میرزا دمت گرم» نوشتهٔ یوسف یونسی، پلاتو حیاتی مهر، پردیس تئاتر البرز، کرج · ۱۴۰۵ · صفحهٔ تیوال ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · حسین بابایی · سعدی افشار · «قولنج» (تخت‌حوضی)، تماشاخانهٔ سنگلج، چهاردهمین جشنوارهٔ نمایش‌های آیینی و سنتی، تهران · ۱۳۸۸ · گزارش (جام‌جم) ▶ شنیدن در منبع ↗
نقد · مهدی یاورمنش · جام‌جم · دوگانه ¶ بازی سعدی افشار در «قولنج» را می‌ستاید ولی داستان، زبان و موسیقی نمایش را ضعیف و تکراری می‌داند و می‌گوید تخت‌حوضی به نوسازی نیاز دارد نه بازتولید آثار چند دهه پیش. ¶ Admires Saadi Afshar in Qolanj but finds its story, language and music weak, arguing takht-hozi must renew itself rather than repeat old routines. ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · فرزانه ارسطو · سوسن پرور (در نقش سیاه) و بازیگران تمام‌زن · «عروسی حاکم ملایر با دختر شاه پریون» نوشتهٔ داوود فتحعلی‌بیگی، تماشاخانهٔ سنگلج، تهران · ۱۳۸۷ · گفت‌وگو و گزارش (جام‌جم) ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · شاهین کربلایی طاهر · ابراهیم عزیزی، جواد پورزند، علی عامل هاشمی · «مضحکه گرگ ساختارشکن» (کمدی موزیکال به شیوهٔ تخت‌حوضی)، تماشاخانهٔ سنگلج، تهران · ۱۳۹۲ · صفحهٔ تیوال ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · محمدحسین ناصربخت · میثم یوسفی، مریم آشوری، وحید شاهینی و دیگران · «عروسی خان مظفر»، تماشاخانهٔ سنگلج، تهران · ۱۳۹۲ · صفحهٔ تیوال ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · سینا نورایی · «روحوضی‌خوانی، طهرانی‌خوانی» (کمدی موزیکال)، تماشاخانهٔ استاد جمشید مشایخی، تهران · ۱۳۹۳ · صفحهٔ تیوال ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · علیرضا مؤیدی، عطاالله صفرپور، محمود آثار، علی‌اکبر زارع، مریم بهاری، سعید شهریار، جواد انصافی · سومین جشنوارهٔ ملی سیاه‌بازی، مازندران · ۱۳۹۵ · گزارش (خبرگزاری مهر) ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · هیلا رضاییان · «مجلس سیاه‌بازی امیرارسلان نامدار» نوشتهٔ مهدی صفاری‌نژاد، تماشاخانهٔ ایران تماشا، تهران · ۱۳۹۷ · صفحهٔ تیوال ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · سید محسن میرهاشمی · «مجلس سیاه‌بازی و شادی‌آور آفاق‌السلطنه»، تالار محراب، تهران · ۱۳۹۸ · صفحهٔ تیوال ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · احمد خان‌محمدزاده · سیمین علامه‌دهر، افق ایرجی، حسن شفیعی · «عروسی سیندرلا (دختر فرنگی)» (کمدی سنتی)، پردیس تئاتر شهرزاد، تهران · ۱۴۰۳ · صفحهٔ تیوال ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · مهدی ملکی · «مضحکه سیاه» همراه با نوروزخوانی، پردیس تئاتر شهرزاد، تهران · ۱۴۰۳ · صفحهٔ تیوال ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · محمود عربخانی · «سایه تو سایه» نوشتهٔ داوود فتحعلی‌بیگی، فرهنگسرای امام خمینی، زنجان · ۱۴۰۴ · صفحهٔ تیوال ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · Saleh Panahi (مدیر گروه) · Saadi Afshar (نقش سیاه)، Hassan Azimi، Fatemeh Shadizadeh و دیگران · «Saadi, agence de gaieté»، Théâtre du Soleil به دعوت Ariane Mnouchkine، پاریس (۱۱ تا ۲۹ ژانویه؛ سعدی پیش‌تر در ۱۹۹۱ در جشنوارهٔ پاییز پاریس در بوف دو نور اجرا کرده بود) · 2006 · بروشور مطبوعاتی ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · گروه سعدی افشار · «Saadi – Siah Bazi»، Théâtre National Populaire، ویلوربان (لیون)، فارسی با زیرنویس فرانسوی · 2007 · گزارش (Lyon Capitale) ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · Maryam Khakipour · گروه سیاه‌بازی تئاتر نصر لاله‌زار · مستند «Siah Bâzi: The Joy Makers» (۸۴ دقیقه) دربارهٔ تعطیلی تئاتر نصر · 2004 · صفحهٔ فیلم (Tribeca) ▶ شنیدن در منبع ↗
نقد · Parisa Vaziri · TDR: The Drama Review (۶۶:۱، ۲۰۲۲) · انتقادی ¶ با بررسی دو مستند مریم خاکی‌پور، سیاه‌بازی را به‌عنوان «چهره‌سیاه‌کردن» ایرانی می‌خواند و نشان می‌دهد آشنایی گسترده با این کمدی، فرض‌های رایج دربارهٔ خاستگاه و مسیر آن را پیچیده می‌کند. ¶ Reads siah-bazi as Persian blackface through Khakipour's two documentaries, arguing its spread across media complicates assumptions about the form's origins. ▶ شنیدن در منبع ↗
این اجراها روایت‌های گوناگون همین اثرند و ممکن است با نت این صفحه تفاوت داشته باشند.
مشخصات
- نویسنده
- محمود عزیزی («سعدی هملت می‌شود») / سنتی (بداهه)
- سال
- 2004
- رده
- نمایش ایرانی و تعزیه
- نوع
- تئاتر
- منبع
- گنجینه
گنجینه کتابخانه دیجیتال بنیاد فرهنگ و هنر اورنگ است. هر رکورد آن به نسخه آزاد اثر در آرشیو معتبری پیوند می‌دهد؛ گنجینه متن را کپی نمی‌کند.
گنجینه فقط نمایه‌ای از فراداده‌ی آثار قابل دسترس عمومی است. اصل آثار در سرور منبع نگه‌داری می‌شود.
Ganjineh is a metadata index of publicly accessible works; the works themselves are hosted by their original archives.
To report a copyright concern, please contact info@owranginstitute.com.