In an essay by Sara Abadía Alvarado, Literary Hub turns to "Dolores" by Soledad Acosta de Samper: writer, journalist, historian, and one of the most important yet belatedly recognized figures of Colombian literature. Prolific in the nineteenth century, with twenty-one novels, dozens of stories and treatises, and five newspapers to her name, Acosta was censored like so many women writers of her era and slipped from literary memory until feminist scholars recovered her from the 1980s onward. Published in 1867, "Dolores" follows a young woman in nineteenth-century Bogotá whose discovery of a family secret draws her gradually toward isolation, illness, and decline, approaching questions of death, love, religion, nature, and youth through her letters and notebooks. Despite its literary significance, it was far less read than Jorge Isaacs's "María," published the same year and enshrined as Colombia's foundational novel; "Dolores" has seen only four editions in 150 years. The essay's most striking thread concerns translation. An anonymous English translation from late nineteenth-century New York survives, its translator and exact date unknown. For a modern translator, a version nearly contemporary with the original is a rare gift: it reveals both the English of that century and the period translator's gaze upon a Colombian woman writer, down to added descriptions of Dolores's fair, pure face that appear nowhere in the Spanish. Most consequentially, that old translation cut the novel's entire third part, the diaries in which Dolores finally speaks for herself after her cousin Pedro has carried the narration; an erasure of the very female voice the novel had fought to make room for. More astonishing still, Acosta herself later translated the missing section into English by hand, rewriting and expanding it with new passages: an act of self-translation bordering on recreation. In her new translation, published by Cita Press, Alvarado works to preserve this layered history: keeping the structures and atmosphere of nineteenth-century language where meaning allows, retaining untranslatable Spanish words, and carefully marking the author's own additions to part three in footnotes. "Dolores" is thus not merely a recovered novel; it is a text in which the author, the old translator, and today's translator stand side by side, tracing the history of a woman's voice erased, returned, and heard again.
Dolores؛ رمانی فراموش‌شده و زندگی دوم در ترجمه
مجله ادبی لیت‌هاب در مقاله‌ای از سارا آبادیا آلوارادو به رمان «دولورس» نوشته سولداد آکوستا د سامپر می‌پردازد؛ نویسنده، روزنامه‌نگار، تاریخ‌نگار و یکی از چهره‌های مهم اما دیرشناخته ادبیات کلمبیا. آکوستا در قرن نوزدهم بسیار پرکار بود: بیست‌ویک رمان و ده‌ها داستان و رساله نوشت و پنج نشریه بنیان گذاشت، اما مانند بسیاری از زنان نویسنده زمان خود سانسور شد و از حافظه ادبی کنار رفت. بازگشت دوباره او به مرکز توجه حاصل تلاش پژوهشگران فمینیست از دهه ۱۹۸۰ به بعد است.«دولورس» در سال ۱۸۶۷ منتشر شد و داستان زن جوانی از بوگوتای قرن نوزدهم را روایت می‌کند که با کشف رازی خانوادگی به‌تدریج به سوی انزوا، بیماری و زوال می‌رود. رمان از خلال نامه‌ها و یادداشت‌های او به پرسش‌هایی درباره مرگ، عشق، مذهب، طبیعت و جوانی نزدیک می‌شود. با وجود اهمیت ادبی، «دولورس» در مقایسه با «ماریا» اثر خورخه ایساکس، که همان سال منتشر شد و به رمان بنیادین کلمبیا شهرت یافت، بسیار کمتر خوانده شد و در صد و پنجاه سال فقط چهار بار به چاپ رسید. نکته شگفت‌انگیز مقاله در مسئله ترجمه است. از «دولورس» یک ترجمه انگلیسی متعلق به اواخر قرن نوزدهم در نیویورک وجود دارد که نام مترجم و تاریخ دقیقش مشخص نیست. برای مترجم معاصر، دسترسی به ترجمه‌ای تقریباً هم‌دوره با متن اصلی فرصتی کم‌نظیر است؛ هم زبان انگلیسی آن قرن را نشان می‌دهد و هم نگاه مترجمِ آن زمان را به یک زن نویسنده کلمبیایی آشکار می‌کند؛ تا آنجا که در آن ترجمه گاهی توصیف‌هایی درباره سفیدی و پاکی چهره دولورس اضافه شده که در متن اسپانیایی وجود ندارد.اما مهم‌ترین بخش ماجرا حذف کامل قسمت سوم رمان در آن ترجمه قدیمی است؛ بخشی که دفتر خاطرات دولورس را در بر می‌گیرد. در ساختار رمان، ابتدا پسرعموی او پدرو روایت را پیش می‌برد، اما در بخش سوم دولورس سرانجام خودش سخن می‌گوید؛ حذف این بخش یعنی حذف صدای زنانه‌ای که رمان به زحمت برایش جا باز کرده بود. شگفت‌تر آنکه خود آکوستا بعدها همین بخش حذف‌شده را با دست خود به انگلیسی ترجمه کرد و حتی در جاهایی آن را بازنوشت و با قطعه‌های تازه‌ای گسترش داد؛ خودترجمه‌ای در مرز بازآفرینی.آلوارادو در ترجمه تازه خود، که از سوی نشر سیتا منتشر شده، کوشیده این تاریخ پیچیده را حفظ کند: ساختارها و حال‌وهوای زبان قرن نوزدهم را تا جایی که معنا آسیب نبیند نگه داشته، واژه‌های اسپانیایی بی‌معادل را حفظ کرده و افزوده‌های خود نویسنده در بخش سوم را با دقت در پاورقی مشخص کرده است. به این ترتیب «دولورس» فقط یک رمان بازیافته نیست؛ متنی است که در آن نویسنده، مترجم قدیمی و مترجم امروز کنار هم حضور دارند و تاریخِ حذف، بازگشت و دوباره شنیده شدن صدای یک زن را نشان می‌دهند.