سوگ سیاوش
Tragedy of Siavosh (La Tragédie de Siavoche)
نویسنده: صادق هاتفی (نویسنده و طراح؛ کارگردان اجرا در خارج از ایران) · 1990
درباره این اثر
«سوگ سیاوش» نمایشی بر شیوهٔ نقالی است که در قهوه‌خانهٔ اصغرآقا می‌گذرد؛ نقالی قدیمی که سال‌ها پیش از نقالی منع شده و قهوه‌خانه‌اش را پاتوق قصه‌گویان و نوازندگان کرده است. در شبی غریب، اهل قهوه‌خانه با بداهه و همدلی داستان سیاوش شاهنامه را بازی می‌کنند: تهمت سودابه، گذر از آتش، پیمان با افراسیاب و پناه بردن به توران، ساختن سیاوشگرد و کشته شدن او به دسیسهٔ گرسیوز. در پایان، سرگذشت سیاوشِ اسطوره با سرنوشت پسر اصغرآقا که او هم سیاوش نام دارد درهم می‌آمیزد. این نخستین کار «گروه تئاتر ملی ایران» است (بنیان‌گذاری اردیبهشت ۱۳۶۸ در مرکز هنرهای نمایشی) و نخستین نمایش ایرانی که پس از ۱۳۵۷ در خارج از ایران به صحنه رفت. اجرای پاریس در آوریل ۱۹۹۰ نخست برای تئاتر «دو پورت» (Théâtre des Deux Portes) اعلام شده بود و بروشورش هم با همین نام چاپ شد، اما سرانجام پنج شب با سالن پر در تئاتر دو پاری (Théâtre de Paris) برگزار شد؛ نمایش یک شب هم در سالن اصلی یونسکو در پاریس اجرا شد. بازیگران اجرای پاریس: حسن پورشیرازی، قطب‌الدین صادقی، هادی اسلامی، ایرج راد، دلدار گلچین، مرجانه گلچین، محمد شیری، مصطفی عبداللهی، عنایت شفیعی، نصرت طاهری‌شعاع، مجید سلطانی و ساحل ساعت‌ساز؛ حرکات موزون و موسیقی: دلدار گلچین؛ گریم: رسول احمدی؛ طراح آفیش و بروشور: محمد وجدانی. به نوشتهٔ بروشور اجرای پاریس، سیاوش تهمورث نسخهٔ نخست این متن را در دی ۱۳۶۷ در تئاتر چهارسو به صحنه برده بود؛ او در آذر و دی ۱۳۸۸ نیز آن را دوباره در همان تالار اجرا کرد. صادق هاتفی در اجراهای تهمورث بازی کرده است.
اجراهای اصلی و حرفه‌ای این نمایش همین‌هایند (تهران، پاریس، یونسکو، آلمان). جدا از آن‌ها، در ۲۰۲۶ اجرایی کارگاهی و آموزشی با هنرجویان بنیاد اورنگ در ساکرامنتو و فرزنو به صحنه رفت.
Tragedy of Siavosh is a play in the naqqali (storytelling) tradition, set in the coffeehouse of Asghar Agha, an old storyteller who was barred from his art years ago and turned his café into a meeting place for storytellers and musicians. One strange night the regulars improvise, together, the Shahnameh story of Siavash: Sudabeh's false accusation, the ordeal by fire, the pact with Afrasiab and exile in Turan, the building of Siavashgerd and his death through Garsivaz's intrigue. In the end the mythic Siavash and Asghar Agha's own son, also named Siavash, merge. It was the first work of the Iranian National Theatre Group (founded in 1989 at the Center for Performing Arts) and the first Iranian production staged abroad after 1979. The Paris run of April 1990 was first announced for the Théâtre des Deux Portes, and the programme was printed with that name, but it finally played five sold-out nights at the Théâtre de Paris; the play was also given one night in the main hall of UNESCO in Paris. Paris cast: Hasan Pourshirazi, Ghotbeddin Sadeghi, Hadi Eslami, Iraj Rad, Deldar Golchin, Marjaneh Golchin, Mohammad Shiri, Mostafa Abdollahi, Enayat Shafie, Nosrat Taheri-Shoa, Majid Soltani and Sahel Saatsaz; movement and music by Deldar Golchin; make-up by Rasoul Ahmadi; poster and programme by Mohammad Vejdani. According to the Paris programme, Siavash Tahmoures had staged a first version of the text at Tehran's Chaharsu theatre in early 1989 (Dey 1367); he staged it again in the same hall in November–December 2009. Sadegh Hatefi acted in Tahmoures's productions.
These are the play's main professional productions (Tehran, Paris, UNESCO, Germany). Separately, in 2026 a workshop production with students of the Owrang Institute was staged in Sacramento and Fresno.
شنیدن
اجرا · سیاوش تهمورث · با بازی صادق هاتفی · تئاتر چهارسو، تهران · دی ۱۳۶۷ · اجرای اصلی؛ نخستین اجرای متن · گالری ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · صادق هاتفی، پاریس (Théâtre de Paris) · گروه تئاتر ملی ایران · پنج شب با سالن پر؛ آوریل ۱۹۹۰ (نخست برای Théâtre des Deux Portes اعلام شده بود) · گزارش ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · صادق هاتفی، پاریس (سالن اصلی یونسکو) · گروه تئاتر ملی ایران · یک شب · گزارش ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · صادق هاتفی، کلن · گروه تئاتر ملی ایران · گزارش ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · صادق هاتفی، برلین · گروه تئاتر ملی ایران · گزارش ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · صادق هاتفی، فرانکفورت · گروه تئاتر ملی ایران · گزارش ▶ شنیدن در منبع ↗
عکس · صادق هاتفی · گروه بازیگران در پاریس (هادی اسلامی، مصطفی عبداللهی، محمود عزیزی، ناصر بزرگمهر و دیگران) · ۱۳۶۸ · پست اینستاگرام محمد شیری ▶ شنیدن در منبع ↗
نقد · صادق هاتفی (گفت‌وگو) · فصلنامهٔ «هنر»، ش ۱۹، تابستان و پاییز ۱۳۶۹، ص ۱۷۶–۱۸۱، «ظرفیت‌های نمایشی شاهنامه» · گفت‌وگو ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · صادق هاتفی، ساکرامنتو (Guild Theater) · اجرای کارگاهی با هنرجویان بنیاد اورنگ؛ با زیرنویس انگلیسی · فوریهٔ ۲۰۲۶ · عکس ▶ شنیدن در منبع ↗
اجرا · صادق هاتفی، فرزنو (Unitarian Universalist Church) · اجرای کارگاهی با هنرجویان بنیاد اورنگ؛ با زیرنویس انگلیسی · ۲۱ مارس ۲۰۲۶ · عکس ▶ شنیدن در منبع ↗
عکس · گالری اورنگ: سوگ سیاوش (اجراهای اصلی و اجرای کارگاهی هنرجویان، جدا از هم) ▶ شنیدن در منبع ↗
متن نمایشنامه · متن کامل؛ چاپ نخست ۱۳۶۹ مرکز هنرهای نمایشی، چاپ دوم ۲۰۲۵ انتشارات اورنگ ▶ شنیدن در منبع ↗
متن نمایشنامه · نسخهٔ چاپی، انتشارات اورنگ ▶ شنیدن در منبع ↗
عکس · سیاوش تهمورث · چهار عکس از اجرای تالار چهارسو ۱۳۸۸ (مهر و ایران تئاتر) در گالری اورنگ ▶ شنیدن در منبع ↗
نقد · لوموند · ۸ آوریل ۱۹۹۰ · «Une troupe venue de Téhéran» (گروهی آمده از تهران) · متن کامل برای مشترکان لوموند ▶ شنیدن در منبع ↗
نقد · نهید احمدیان · رسالهٔ دکتری، دانشگاه مریلند (۲۰۲۲)، ص ۱۵۳ و ۱۶۸ · تحلیلی-مثبت ▶ شنیدن در منبع ↗
نقد · محمود عزیزی (گفت‌وگو) · ماهنامهٔ «نمایش»، ش ۳۲، خرداد ۱۳۶۹، ص ۲۲–۲۷، «به بهانهٔ اجرای سوگ سیاوش در پاریس» · گفت‌وگو ▶ شنیدن در منبع ↗
این اجراها روایت‌های گوناگون همین اثرند و ممکن است با نت این صفحه تفاوت داشته باشند.
مشخصات
- نویسنده
- صادق هاتفی (نویسنده و طراح؛ کارگردان اجرا در خارج از ایران)
- سال
- 1990
- رده
- نمایش ایرانی و تعزیه
- نوع
- تئاتر
- منبع
- گنجینه
گنجینه کتابخانه دیجیتال بنیاد فرهنگ و هنر اورنگ است. هر رکورد آن به نسخه آزاد اثر در آرشیو معتبری پیوند می‌دهد؛ گنجینه متن را کپی نمی‌کند.
گنجینه فقط نمایه‌ای از فراداده‌ی آثار قابل دسترس عمومی است. اصل آثار در سرور منبع نگه‌داری می‌شود.
Ganjineh is a metadata index of publicly accessible works; the works themselves are hosted by their original archives.
To report a copyright concern, please contact info@owranginstitute.com.