The Lives of Others
Listening In, and Listening
By Owrang Editorial. تحریریه اورنگ
East Berlin, 1984, five years before the Wall falls. Captain Gerd Wiesler, a disciplined Stasi officer who teaches interrogation, is ordered to bug the apartment of Georg Dreyman, a playwright in good standing whose work is read even in the West, and his partner, the actress Christa-Maria Sieland. Wiesler settles into the attic with headphones over his ears. He soon learns the operation has nothing to do with state security. A minister wants the actress for himself.
From here the film leaves the familiar road of the political thriller. The man sent to eavesdrop slowly begins to listen. Music, books, friendship and love reach into his bare life. Wiesler knows every sign of a lie, but knowing the signs of a lie is a different thing from knowing a person, and he learns the difference in the dark of the attic. When Dreyman plays the Sonata for a Good Man, a gift from a blacklisted director who soon after took his own life, Wiesler listens, and from then on he leaves things out of his reports.
Ulrich Mühe plays the change with an almost motionless face, slowly and silently, and that is exactly why we believe it. The film is as quiet as its hero. Cold colors, gray rooms, office corridors and long silences build a world where even private life is not private, and the camera shows the machinery rather than the violence, the files, the reports, the tape recorder, the signature and the man behind the wall. Perhaps that is power at its most frightening, when violence no longer needs to be seen because everyone knows someone may be listening.
The Lives of Others was the first feature by Florian Henckel von Donnersmarck and won the 2007 Academy Award for Best Foreign Language Film. October 3, the anniversary of German reunification, is a fitting moment to see it again.
In the end the film is less about surveillance than about conscience. It asks a simple question. Can art change a man trained not to hear? The answer lies in the distance between eavesdropping and listening.
Reviews
Roger Ebert, Chicago Sun-Times, 2007
https://www.rogerebert.com/reviews/the-lives-of-others-2007-1
Timothy Garton Ash, The New York Review of Books, 2007
Where to watch
https://thestreamable.com/movies/the-lives-of-others-2006
https://www.nybooks.com/articles/2007/05/31/the-stasi-on-our-minds/
Greg Mitchell, History News Network, 2017
https://www.historynewsnetwork.org/article/found-at-last-a-real-life-east-german-stasi-office
زندگی دیگران
شنود و شنیدن
نوشتهٔ Owrang Editorial. تحریریه اورنگ
برلین شرقی، ۱۹۸۴، پنج سال پیش از فرو ریختن دیوار. سروان گرد ویسلر، افسر منضبط اشتازی که به دیگران فن بازجویی میآموزد، مأمور میشود خانهٔ گئورگ دریمن، نمایشنامهنویسی خوشنام که آثارش در غرب هم خوانده میشود، و همراهش کریستا-ماریا زیلند، بازیگر تئاتر، را شنود کند. ویسلر با گوشی بر گوش در زیر شیروانی مینشیند و زود میفهمد این عملیات ربطی به امنیت کشور ندارد. وزیری بازیگر را برای خود میخواهد.
از همینجا فیلم راه آشنای تریلر سیاسی را رها میکند. مردی که برای شنود آمده، کمکم شروع به شنیدن میکند. موسیقی، کتاب، دوستی و عشق به زندگی تهی او راه مییابد. ویسلر همهٔ نشانههای دروغ را میشناسد، اما شناختن نشانههای دروغ با شناختن انسان یکی نیست، و او این تفاوت را در تاریکی زیر شیروانی درمییابد. وقتی دریمن «سونات انسان خوب» را مینوازد، هدیهٔ کارگردانی ممنوعالکار که اندکی بعد خود را کشت، ویسلر گوش میدهد و از آن پس چیزهایی را از گزارشهایش جا میاندازد.
اولریش موهه این دگرگونی را با چهرهای تقریباً بیحرکت بازی میکند، آهسته و خاموش، و درست به همین دلیل باورپذیر. فیلم هم مانند قهرمانش کمصداست. رنگهای سرد، اتاقهای خاکستری، راهروهای اداری و سکوتهای طولانی جهانی میسازند که در آن حتی زندگی خصوصی هم خصوصی نیست، و دوربین به جای خشونت، سازوکار آن را نشان میدهد، پرونده و گزارش و دستگاه ضبط و امضا و مردی پشت دیوار. شاید هولناکترین چهرهٔ قدرت همین باشد، وقتی خشونت دیگر لازم نیست دیده شود، چون همه میدانند ممکن است کسی گوش بدهد.
«زندگی دیگران» نخستین فیلم بلند فلوریان هنکل فون دونرسمارک بود و در ۲۰۰۷ اسکار بهترین فیلم خارجیزبان را برد. سوم اکتبر، سالگرد اتحاد دو آلمان، بهانهٔ خوبی برای دیدن دوبارهٔ آن است.
فیلم در نهایت بیش از آنکه دربارهٔ نظارت باشد، دربارهٔ وجدان است. پرسشی ساده میپرسد. آیا هنر میتواند انسانی را که برای نشنیدن تربیت شده دگرگون کند؟ پاسخ در فاصلهٔ میان دو واژه است، شنود و شنیدن.
نقدها
راجر ایبرت، Chicago Sun-Times، ۲۰۰۷
ایبرت از زاویهٔ ساخت فیلم مینویسد. به نظر او «زندگی دیگران» فیلمی قدرتمند و در عین حال آرام است که از افکار پنهان و خواستههای پوشیده ساخته شده. به جزئیات سرد صحنهٔ آغاز اشاره میکند، کلاس بازجویی که در آن متهم باید روی دستهایش بنشیند تا بوی تنش روی تشک صندلی بماند و بعدها به کار سگهای ردیاب بیاید. و نتیجه میگیرد که فیلم نشان میدهد دیوار نه با غرش، که با نجوا فرو ریخت.
https://www.rogerebert.com/reviews/the-lives-of-others-2007-1
تیموتی گارتن اش، The New York Review of Books، ۲۰۰۷
گارتن اش، مورخی که خودش در آلمان شرقی زیر نظر اشتازی بود و بعدها پروندهٔ ۳۲۵ صفحهایاش را خواند، میگوید فیلم عمیقاً تکانش داد، اما واقعیت خاکستریتر، مبتذلتر و ملالآورتر بود. از لباس افسران تا زبان شخصیتها چند جزئیات نادرست میشمارد و آنها را آزادی هنری روا میداند که حقیقتی بزرگتر را میرساند. آنچه به نظرش زیادهروی است این است که مأمور اشتازی «انسان خوب» سونات شود، چون یک کار نیک در برابر کارهای بسیار دیگر او را انسان خوب نمیکند. با این همه میگوید فیلم وحشت آن نظام را به تماشاگرانی رساند که پیش از آن چیزی از آن نمیدانستند، و اسکار حقش بود.
https://www.nybooks.com/articles/2007/05/31/the-stasi-on-our-minds/
گرگ میچل، History News Network، ۲۰۱۷
میچل به پرسش تاریخی پشت فیلم میپردازد. آنا فاندر، نویسندهٔ کتاب Stasiland، نوشته بود هیچ مأمور اشتازی هرگز برای نجات قربانیانش تلاش نکرد، چون ممکن نبود. میچل در پروندههای تازهگشوده یک نمونه یافت. سال ۱۹۶۲، ستوان ریشارد شماینگ، کارشناس انفجار اشتازی و بازماندهٔ دو اردوگاه نازی، مأمور منفجر کردن تونلی شد که فراریان زیر دیوار کنده بودند. دو نوجوان نزدیک مواد منفجره ایستاده بودند. او اعتراض کرد و به دستور مافوق دکمه را زد، اما انفجاری رخ نداد، چون کسی سیم را بریده بود. هرگز ثابت نشد کار چه کسی بود. میچل میگوید در هزاران صفحه سند، تنها همین یک نمونه را یافت.
https://www.historynewsnetwork.org/article/found-at-last-a-real-life-east-german-stasi-office
کجا ببینیم
https://thestreamable.com/movies/the-lives-of-others-2006